საგადასახადო რეზიდენტობა არც ბინადრობის ნებართვაზეა და არც მოქალაქეობაზე. შეიძლება წლობით იცხოვროთ საქართველოში უვიზოდ და არ იყოთ საგადასახადო რეზიდენტი, ან პირიქით — მიიღოთ რეზიდენტის სერტიფიკატი ქვეყანაში ერთი დღის გატარების გარეშე. განვიხილოთ ორივე გზა და ის, რატომ სჭირდება სერტიფიკატი უძრავი ქონების მფლობელს.
- 183 დღე ნებისმიერ ზედიზედ 12 თვეში — საბაზისო წესი. დღეები ზედიზედ არ უნდა იყოს.
- HNWI სტატუსი საშუალებას გაძლევთ გახდეთ რეზიდენტი 183 დღის გარეშე: 3 მლნ ლარზე მეტი ქონებით ან წელიწადში 200 ათას ლარზე მეტი შემოსავლით ბოლო სამი წლიდან თითოეულში.
- ტერიტორიული პრინციპი: ფიზიკური პირის უცხოური წყაროდან მიღებული შემოსავალი საქართველოში არ იბეგრება.
- რეზიდენტის სერტიფიკატი — დოკუმენტი, რომლითაც სხვა ქვეყანას უმტკიცებთ, სად იხდით გადასახადებს.
- ბინადრობის ნებართვა ≠ საგადასახადო რეზიდენტობა. ეს ორი სხვადასხვა სტატუსი და სხვადასხვა უწყებაა.
რით განსხვავდება რეზიდენტობა ბინადრობის ნებართვისგან
ეს ყველაზე ხშირი აღრევაა. ბინადრობის ნებართვა მიგრაციული სტატუსია: ქვეყანაში ყოფნის უფლება, მას იუსტიციის სახლი გასცემს. საგადასახადო რეზიდენტობა სტატუსია საგადასახადო სისტემაში: განსაზღვრავს, რომელ ქვეყანას აქვს უფლება დაბეგროს თქვენი შემოსავალი, და დასტურდება შემოსავლების სამსახურის მიერ.
ისინი პირდაპირ არ არის დაკავშირებული: შეიძლება გქონდეთ ნებართვა და არ იყოთ საგადასახადო რეზიდენტი და პირიქით. უძრავი ქონებით ნებართვაზე დაწვრილებით ვწერთ სტატიაში ბინადრობის ნებართვების შესახებ.
183 დღის წესი
საბაზისო კრიტერიუმი: თქვენ საქართველოს საგადასახადო რეზიდენტი ხართ, თუ ქვეყანაში იმყოფებოდით 183 დღე ან მეტი ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში. ორი დეტალი, რომელიც პრაქტიკაში მნიშვნელოვანია:
- დღეები ზედიზედ არ უნდა იყოს — ითვლება ჯამი პერიოდზე;
- პერიოდი მცურავია და არა კალენდარულ წელზე მიბმული, ამიტომ სტატუსი შეიძლება წლის შუაში წარმოიშვას.
აწარმოეთ საკუთარი აღრიცხვა შემოსვლა-გასვლებზე. პასპორტში შტამპები ერთადერთია, რითაც დღეებს დაადასტურებთ, თუ სხვა ქვეყნის საგადასახადოსთან დავა წარმოიშვა.
HNWI გზა: ქვეყანაში დღეების გარეშე
საქართველო იმ მცირერიცხოვან ქვეყნებს შორისაა, სადაც რეზიდენტობის მიღება ფიზიკური ყოფნის გარეშეც შეიძლება. მექანიზმს ჰქვია High Net Worth Individual და შეძლებულ ადამიანებზეა გათვლილი.
| პირობა | მოთხოვნა |
|---|---|
| ქონება (ორიდან ერთი) | დადასტურებული ქონება 3 მლნ ლარზე მეტი (დაახლოებით $1,1 მლნ) |
| ან შემოსავალი | 200 000 ლარზე მეტი წელიწადში (დაახლოებით $75 000) ბოლო სამი წლიდან თითოეულში |
| კავშირი საქართველოსთან (დამატებით) | ბინადრობის ნებართვა ან საქართველოს მოქალაქეობა ან ქართული წყაროდან შემოსავალი არანაკლებ 25 000 ლარისა გასულ საგადასახადო წელს |
| სტატუსის ვადა | ენიჭება ერთი წლით, ყოველწლიურად ახლდება დოკუმენტების განახლებით |
კონსულტანტების ნაწილი ახსენებს ასევე მოთხოვნას, ფლობდეთ ქართულ უძრავ ქონებას $500 000-დან. პირობების ფორმულირებები წყაროებში განსხვავდება, ამიტომ შეტანამდე შეადარეთ საგადასახადო კოდექსის მოქმედ რედაქციას ან საგადასახადო კონსულტანტს — ეს ის შემთხვევაა, როცა შეცდომის ფასი მაღალია.
რა არ იბეგრება
ქართული რეზიდენტობით დაინტერესების მთავარი მიზეზი დაბეგვრის ტერიტორიული პრინციპია: იბეგრება ქართული წყაროდან მიღებული შემოსავალი, ფიზიკური პირის უცხოური წყაროდან მიღებული შემოსავალი კი გადასახადით არ იბეგრება.
„საქართველოში არ იბეგრება" არ ნიშნავს „არსად არ იბეგრება". თქვენმა წინა ქვეყანამ შეიძლება თავის რეზიდენტად ჩაგთვალოთ საკუთარი კრიტერიუმებით — სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, მოქალაქეობა, საცხოვრებლის არსებობა. სწორედ ასეთი სიტუაციებისთვის არსებობს ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებები და რეზიდენტის სერტიფიკატი.
სერტიფიკატი და რატომ არის საჭირო
საგადასახადო რეზიდენტის სერტიფიკატს გასცემს შემოსავლების სამსახური. ეს ფორმალობა არ არის: სწორედ ის არის მტკიცებულება ბანკებისთვის, ბროკერებისა და სხვა ქვეყნის საგადასახადო ორგანოებისთვის, რომ თქვენი საგადასახადო ვალდებულებები საქართველოშია.
პრაქტიკული სიტუაციები, სადაც ის საჭიროა:
- სტატუსის დადასტურება წინა ქვეყნის საგადასახადოს წინაშე მისი რეზიდენტობიდან გასვლისას;
- შემცირებული განაკვეთების გამოყენება ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმებებით;
- ბანკების მოთხოვნები ინფორმაციის ავტომატური გაცვლის ფარგლებში;
- უცხოელ ბროკერებთან და საგადახდო სერვისებთან მუშაობა.
რეზიდენტობა და უძრავი ქონება
საქართველოში ბინის მფლობელისთვის კავშირი პირდაპირია:
- შემოსავალი ქირიდან ქართული წყაროდან მიღებული შემოსავალია და იბეგრება თქვენი რეზიდენტობის მიუხედავად. როგორ ითვლება ქირის გადასახადი — სტატიაში გაქირავებაზე.
- ბინის გაყიდვა ორ წელზე ნაკლები ფლობისას იბეგრება 5%-ით მოგებიდან; ორ წელზე მეტი — გათავისუფლება. დეტალები მასალაში გაყიდვაზე.
- ქონების გადასახადი დამოკიდებულია შინამეურნეობის წლიურ შემოსავალზე — იხ. უძრავი ქონების გადასახადები.
- უძრავი ქონება როგორც კავშირი საქართველოსთან შეიძლება მონაწილეობდეს HNWI სტატუსის დასაბუთებაში.
ხშირი მცდარი წარმოდგენები
| მცდარი წარმოდგენა | როგორ არის სინამდვილეში |
|---|---|
| „ბინა ვიყიდე — საგადასახადო რეზიდენტი გავხდი" | უძრავი ქონების ყიდვა თავისთავად რეზიდენტობას არ იძლევა |
| „ნებართვა მივიღე — ესე იგი გადასახადებს საქართველოში ვიხდი" | ნებართვა და საგადასახადო რეზიდენტობა სხვადასხვა უწყების სხვადასხვა სტატუსია |
| „183 დღე ვიცხოვრე — ძველი ქვეყანა აღარ პრეტენდირებს" | შეიძლება პრეტენდირებდეს: მას თავისი კრიტერიუმები აქვს, დავა წყდება შეთანხმებითა და სერტიფიკატით |
| „უცხოური შემოსავალი არ იბეგრება, ესე იგი დეკლარირება არ სჭირდება" | ანგარიშგების ვალდებულებები დამოკიდებულია შემოსავლის სახესა და მეორე ქვეყანაზე; გადასახადისგან გათავისუფლება და ანგარიშგებისგან გათავისუფლება ერთი და იგივე არ არის |
თუ უბანს ირჩევთ სამომავლო გადმოსვლისთვის, სასარგებლოა წინასწარ ნახოთ ფასები და ლიკვიდურობა: ცოცხალი ციფრები — უბნების გვერდებზე, ობიექტის შერჩევა — გაყიდვის ძიებაში.