2026 წლის 1 სექტემბრიდან საქართველოში ძალაში შედის ახალი წესები, გათვალისწინებული კანონით „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“. ეს ცვლილებები მნიშვნელოვნად აფართოებს იმ საფუძვლების ჩამონათვალს, რომელთა მიხედვითაც უცხო ქვეყნის მოქალაქეებს შეიძლება ჩამოერთვათ ბინადრობის ნებართვა, უარი ეთქვათ ქვეყანაში შესვლაზე ან გაძევებულ იქნან რესპუბლიკის ტერიტორიიდან.
ბინადრობის ნებართვაზე უარის თქმის ძირითადი კრიტერიუმები
ახალი კანონმდებლობის თანახმად, უცხოელს შეიძლება უარი ეთქვას ქვეყანაში შესვლაზე, ბინადრობის ნებართვის მინიჭებაზე ან გაძევებულ იქნეს ქვეყნიდან საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და/ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვის ინტერესების დარღვევის შემთხვევაში. ამასთან, კანონმდებელმა განსაზღვრა ოთხი ძირითადი კატეგორია კრიტერიუმებისა, რომლებიც ამგვარი გადაწყვეტილებების მიღების საფუძვლად ემსახურება.
ეროვნულ და სახელმწიფო უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული კრიტერიუმები
ბინადრობის ნებართვაზე უარის თქმის საფუძვლებს მიეკუთვნება სიტუაციები, როდესაც უცხოელის საქართველოში ყოფნა საფრთხეს უქმნის ქვეყნის ურთიერთობებს სხვა სახელმწიფოებთან ან საერთაშორისო ორგანიზაციებთან. გარდა ამისა, მნიშვნელოვანი ყურადღება ეთმობა უცხოელთა კავშირების გამოვლენას იმ ორგანიზაციებთან და სტრუქტურებთან, რომლებიც საქართველოს ინტერესებისადმი მტრულად არიან განწყობილნი. კანონში განსაზღვრულია შემდეგი პოტენციურად საშიში კავშირები:
- ისეთი ქვეყნების ან ორგანიზაციების შეიარაღებული ძალები, რომლებიც მტრულად არიან განწყობილნი საქართველოს თავდაცვის ან უსაფრთხოების მიმართ
- სხვა სახელმწიფოების სადაზვერვო სამსახურები
- ტერორისტული ან ექსტრემისტული ორგანიზაციები
- იარაღის, ნარკოტიკების უკანონო ბრუნვასთან და ადამიანით ვაჭრობასთან დაკავშირებული სტრუქტურები
- სხვა დანარჩენი დანაშაულებრივი დაჯგუფებები
ასევე საკმარის საფუძვლად ჩაითვლება უარის თქმისთვის იმის ვარაუდის საფუძველი, რომ უცხო ქვეყნის მოქალაქე საფრთხეს უქმნის საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოებას.
ადმინისტრაციული სამართალდარღვევები, როგორც დეპორტაციის საფუძველი
ახალი წესები ითვალისწინებს მნიშვნელოვან გაფართოებას იმის ხარჯზე, რომ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევები შეტანილია იმ კრიტერიუმებში, რომელთა მიხედვითაც შეიძლება მიღებულ იქნეს გადაწყვეტილება ბინადრობის ნებართვაზე უარის თქმის ან დეპორტაციის შესახებ. ახლა უცხოელის გაძევება შესაძლებელია იმის საფუძველზე, რომ იგი მიცემულია ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობაში შემდეგი მუხლების მიხედვით:
- ნარკოტიკების მოხმარება, მარიხუანის ჩათვლით
- ალკოჰოლის ზემოქმედების ქვეშ ავტომობილის მართვა
- ავტომობილის მართვისას ნარკოტიკებზე შემოწმებაზე უარის თქმა
- პოლიციისადმი დაუმორჩილებლობა
- ხელისუფლების წარმომადგენლების სიტყვიერი შეურაცხყოფა
- ხულიგნობა
- სექსუალური შევიწროება
- საპროტესტო აქციების ჩატარების წესების დარღვევა
- იარაღის ბრუნვის წესების დარღვევა, დანის ტარების ჩათვლით
ამრიგად, საყოველთაოდ მიღებული სტანდარტებით თუნდაც უმნიშვნელო ადმინისტრაციულმა სამართალდარღვევებმა შეიძლება უცხოელისთვის სერიოზული შედეგები გამოიწვიოს საქართველოში ცხოვრების უფლების ჩამორთმევის სახით.
შემოწმებისა და დეპორტაციის პროცედურა
ამგვარი დარღვევების გამოვლენისას უცხო ქვეყნის მოქალაქის დეპორტაციის შესახებ საბოლოო გადაწყვეტილებას იღებენ სასამართლოები კომპეტენტური ხელისუფლების ორგანოების მიმართვის საფუძველზე. უცხოელთა შემოწმებით ახალ კრიტერიუმებთან შესაბამისობაზე უფლებამოსილნი არიან ჩაერთონ საპატრულო პოლიცია, კრიმინალური პოლიცია და შრომითი მიგრაციის დეპარტამენტი. ეს აფართოებს იმ ორგანოთა ქსელს, რომლებსაც შეუძლიათ დაიწყონ შემოწმების პროცედურა და მოძრაობაში მოიყვანონ უცხო ქვეყნის მოქალაქის რესპუბლიკის ტერიტორიიდან შესაძლო გაძევების მექანიზმი.