საქართველო, ისევე როგორც სამხრეთ კავკასიის სხვა ქვეყნები, რჩება ცუდად შესწავლილ ბაზრად საერთაშორისო სტატისტიკის თვალსაზრისით, რაც ეხება მსხვილი კერძო კაპიტალის კონცენტრაციას. მაშინ როცა რუსეთი დარწმუნებით ლიდერობს რეგიონში 447 ათასი დოლარის მილიონერით, ხოლო თურქეთს გააჩნია დაახლოებით 93 ათასი შეძლებული მოქალაქე, სამხრეთ კავკასიის სახელმწიფოებისთვის ანალოგიური მონაცემები მნიშვნელოვნად ნაკლებადაა დეტალური და შედარებადი.
საქართველოში სიმდიდრის დაანგარიშების მეთოდოლოგიური თავისებურებები
საქართველოში არსებული ვითარება წარმოაჩენს კლასიკურ მეთოდოლოგიურ პრობლემას: სტატისტიკის ორგანოებს გააჩნიათ ინფორმაცია იმ მოქალაქეთა რაოდენობის შესახებ, რომლებმაც დაადეკლარირეს ერთ მილიონ ლარზე მეტი შემოსავალი, თუმცა ეს მაჩვენებელი სულაც არ არის ეკვივალენტური იმ ადამიანთა რაოდენობისა, რომელთა ერთობლივი პირადი კაპიტალი აღემატება 1 მილიონ დოლარს. საერთაშორისო სტანდარტები მილიონერად განსაზღვრავენ ადამიანს, რომლის ერთობლივი ქონება — ფინანსური და არაფინანსური აქტივები ვალდებულებების გამოკლებით — შეადგენს არანაკლებ ერთ მილიონ აშშ დოლარს.
ეს განსხვავება მთავარია: ადამიანმა შესაძლოა მიმდინარე წელს ერთი მილიონი ლარი გამოიმუშაოს, მაგრამ ამავე დროს არ ჰქონდეს მილიონიანი ქონება, თუ მისი ქონება და ინვესტიციები ნაკლებია. პირიქით, შეძლებულ ინვესტორს, რომელსაც გააჩნია პორტფელი, მოიცავს რა უძრავ ქონებას, ფასიან ქაღალდებს და ბიზნეს-ინტერესებს, შეიძლება ჰქონდეს რამდენიმე მილიონი დოლარის კაპიტალი, მაშინ როცა მისი მიმდინარე წლიური შემოსავალი უფრო მოკრძალებული რჩება.
რეგიონული კონტექსტი და სტატისტიკური ხარვეზები
აზერბაიჯანისა და სომხეთისთვის არსებობს გარკვეული შეფასებები სიმდიდრის შესახებ, თუმცა სრულფასოვანი მონაცემები, რომლებიც შედარებადი იქნებოდა UBS Global Wealth Report-ის მეთოდოლოგიასთან, არ არსებობს. საქართველო კიდევ უფრო რთულ სიტუაციაშია: საგადასახადო დეკლარაციების შესახებ ინფორმაციის არსებობა არ იძლევა კაპიტალის კონცენტრაციის საერთაშორისო რეიტინგებთან პირდაპირი ანალოგიის გატარების საშუალებას.
ეს ნიშნავს, რომ საქართველოს უძრავი ქონების ბაზარში ინვესტირებისთვის მზად მყოფი შეძლებული ინვესტორების ზუსტი რაოდენობა უცნობი სიდიდე რჩება. ბაზრების კაპიტალიზაციაში სხვაობა კი უზარმაზარია: რუსეთს გააჩნია მსხვილი ნედლეულის დარგები, მნიშვნელოვანი სამრეწველო სექტორი და მასშტაბური შიდა ბაზარი, სადაც ათწლეულების განმავლობაში ჩამოყალიბდა მსხვილი კერძო ბიზნეს-ჯგუფები და კონცენტრირდა მსხვილი კაპიტალი.
დიაგნოსტიკის მნიშვნელობა ბაზრის პოტენციალის გასაგებად
ამ განსხვავებების გაგება კრიტიკულია საქართველოს უძრავი ქონების ბაზრის პოტენციალის შესაფასებლად. საერთაშორისო პრაქტიკა აჩვენებს: ქვეყანაში მილიონერთა რაოდენობა დამოკიდებულია არა მხოლოდ ეკონომიკის ზომაზე, არამედ საცხოვრებელი ბინის მფლობელობის გავრცელებაზე, საინვესტიციო კულტურაზე, საგადასახადო სტიმულებზე და მოსახლეობის ფინანსური ქცევის თავისებურებებზე. სანამ საქართველო არ იქნება მოცული საერთაშორისო დაანგარიშების მეთოდოლოგიით, ელიტური უძრავი ქონების ობიექტებზე გადახდისუნარიანი მოთხოვნის შეფასება მიახლოებითი დარჩება.