در گرجستان افزایش بیسابقه تعداد شرکتهای با سرمایه ایرانی رخ داده است. بر اساس دادههای مرکز تحقیقات سیاستهای اقتصادی (EPRC)، از سال 2012، تعداد چنین شرکتها حدود 510% افزایش یافته است و در سالهای 2025-2026 به بیش از 12,800 شرکت رسیده است. این رشد پویا توجه تحلیلگران و نظارتگران را جذب کرده است که نگرانیهای خود را درخصوص احتمال استفاده از حاکمیت گرجستان برای دور زدن تحریمهای بینالمللی علیه ایران ابراز میکنند.
پارادوکس رشد: شرکتهای زیادی، سرمایهگذاری کم
با این حال، قابلتوجهترین ویژگی این فرآیند عدم تطابق شدید بین تعداد شرکتهای ثبتشده و حجم سرمایهگذاریهای جذبشده است. در دوره 2013-2024، کل حجم سرمایهگذاریهای ایرانی در اقتصاد گرجستان تنها حدود 41 میلیون دلار بود. این بدان معناست که با افزایش تعداد شرکتها 510%، سرمایهگذاریها بیتناسب افزایش یافته است، که باعث ایجاد سؤالاتی درخصوص واقعیبودن فعالیتهای این شرکتها میشود.
شرکتهای ایرانی در کجا فعالیت میکنند
شرکتهای ایرانی ثبتشده در چند بخش کلیدی اقتصاد گرجستان متمرکز هستند:
- تجارت و عملیات واردات-صادرات
- ملک و مستغلات
- خدمات
- ساخت و ساز
- لجستیک
علیرغم تعداد چشمگیر شرکتها، تحلیلگران فقدان رشد قابلتوجهی در اشتغال در این بخشها را یادآوری میکنند، که این تشکیک را درخصوص اهداف واقعی ثبت چنین تعداد زیادی از شرکتها برانگیزاند.
طرحهای ثبت عجیب
دلیل اضافی برای نگرانی، طرح عجیبالتركیب ثبت شرکتها ایجاد میکند. دهها شرکت ایرانی با یک آدرسهای یکسان ثبت شدهاند، که این نشانهای معمولی از شرکتهای خیالی یا عملیاتی است که برای انتقال سرمایه یا جریانهای مالی استفاده میشوند. مرکز تحقیقات سیاستهای اقتصادی بطور خاص تأکید میکند که این معادل اتهام تجارت ایرانی به فعالیتهای غیرقانونی نیست، اما مقیاس تحریمهای بینالمللی علیه ایران خطرات سوءاستفاده از چنین طرحهایی را به میزان قابلتوجهی افزایش میدهد.
شرکت رمزنگاری Shelbit به عنوان سیگنال هشدار
نمونهای نگرانکننده در عمل در ماه اوت 2026 رخ داد. در 7 اوت ایالات متحده تحریمها را علیه شرکت رمزنگاری گرجستانی Shelbit و مالک آن اعمال کرد، آنان را به ارتباط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و عملیاتهای مالی غیرقانونی متهم کرد. بر اساس دادههای وزارت خزانهداری ایالات متحده، میلیونها دلار از طریق آدرسهای رمزنگاری مرتبط با Shelbit عبور کرده است. این مورد به وضوح نشان میدهد که چه ریسکهایی میتواند بوجود آید، زمانیکه حاکمیتی تعداد زیادی از شرکتها را بدون کنترل مناسب شفافیت و منابع تامینمالی جذب میکند.
EPRC حادثه Shelbit را به عنوان نمونهای معمولی تلقی میکند که نشان میدهد رشد سریع و بدونکنترل تعداد شرکتها بدون افزایش متناسب سرمایهگذاریهای شفاف، تولید واقعی و ایجاد فرصتهای شغلی میتواند منبع ریسکهای جدی برای کشور شود. مرکز تحلیلی به تقویت نظارت بر جریانهای مالی و بررسی سختگیرانهتر منابع سرمایه هنگام ثبت شرکتهای جدید با مشارکت خارجی فرا میخواند.